โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ ในพื้นที่จังหวัดพะเยา

โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ ในพื้นที่จังหวัดพะเยา

ค้นหา :
 
 
 
 

โครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่ตามพระราชดำริ

“รักษาสภาพป่าที่สมบูรณ์ไม่ให้ถูกทำลาย”

“ฟื้นฟูสภาพป่าที่ถูกทำลายให้คืนสู่สภาพธรรมชาติ โดยให้มีทั้งป่าธรรมชาติและป่าไม้ใช้สอย”

“พัฒนาคุณภาพชีวิตราษฎรให้ดีขึ้น ให้มีอาชีพและที่ทำกิน เป็นหลักแหล่ง โดยไม่ให้ได้รับความเดือดร้อนเพื่อให้คนกับป่า
อยู่ร่วมกันอย่างกลมกลืนในลักษณะบ้านเล็กในป่าใหญ่ โดยราษฎรเป็นผู้รักษาป่า”

พระราชเสาวนีย์ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ

ความเป็นมา

เมื่อวันที่ 28 มกราคม 2545 สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ พร้อมด้วยสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรพื้นที่แนวชายแดนประเทศไทย – ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว บริเวณดอยยอดห้วยน้ำลาว บ้านเย้าหนองห้า ตำบลร่มเย็น อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา พิกัด PB 606524 ทรงทราบว่า พื้นที่บริเวณดังกล่าวได้ถูกบุกรุกแผ้วถางป่าเป็นพื้นที่กว้างขวาง บางส่วนของพื้นที่มีการปลูกพืชเสพติด ประกอบกับมีปัญหาด้านความมั่นคงตามแนวชายแดน

สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ได้มีพระราชดำริให้แม่ทัพภาคที่ 3 ผู้ว่าราชการจังหวัดพะเยา ผู้อำนวยการสำนักงานทหารพัฒนาภาค 3 เจ้าหน้าที่ป่าไม้ และเจ้าหน้าที่กรมชลประทาน ร่วมประชุมปรึกษาหารือในการแก้ไขปัญหา ประกอบกับมีราษฎรไทยภูเขาเผ่าต่าง ๆ ได้เคยถวายฎีการ้องทุกข์ ขอพระราชทานความช่วยเหลือเรื่องที่ทำกินเป็นจำนวนมาก จึงทรงมีพระราชดำริที่จะให้ราษฎรเหล่านั้นเข้ามาช่วยฟื้นฟูสภาพป่าบริเวณบ้านหนองห้า เพื่ออนุรักษ์แหล่งต้นน้ำลำธาร โดยจะดำเนินการขอใช้พื้นที่ของกรมป่าไม้ จัดทำเป็น “โครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่” และมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ จะให้การสนับสนุนฝึกอบรมศิลปาชีพ และปลูกฝังความรู้เรื่องการเกษตร การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติให้แก่ราษฎรที่จะเข้ามาอยู่ในพื้นที่ดังกล่าว ให้คนอยู่ร่วมกับป่าได้อย่างผสมกลมกลืน โดยคนเป็นผู้พิทักษ์รักษาป่า – ป่าให้ความร่มเย็น และเป็นแหล่งผลิตอาหารของคน

พระราชกรณียกิจของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ

เสด็จพระราชดำเนินครั้งแรก วันที่ 28 มกราคม พ.ศ. 2545

สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ พร้อมด้วยสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรพื้นที่บ้านเย้าหนองห้า ตำบลร่มเย็น อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา และมีพระราชดำริให้จัดตั้งพื้นที่แห่งนี้เป็น “โครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่”

เสด็จพระราชดำเนินครั้งที่ 2 เมื่อวันที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2546

สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ พร้อมด้วยสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ได้ทรงมีพระราชเสาวนีย์ ดังนี้

  1. ทรงรับสั่งให้ธนาคารข้าวในโครงการฯ มีข้าวอยู่ในธนาคารข้าวตลอดเวลาเนื่องจากราษฎรในโครงการฯ ทำนาไม่ได้ผลเต็มที่มากนัก
  2. ทรงรับสั่งให้ราษฎรในโครงการฯ ทดลองทำเครื่องเป็นรูปสัตว์ต่าง ๆ เช่น แมลงกว่างกบภูเขา และปู เป็นต้น และให้นำมาทอดพระเนตรในการเสด็จฯ ครั้งต่อไปด้วย
  3. ทรงรับสั่งและแนะนำราษฎรในโครงการฯ ดำเนินการปักผ้าให้มีผืนขนาดใหญ่ขึ้น

เสด็จพระราชดำเนินครั้งที่ 3 เมื่อวันที่ 17 มกราคม พ.ศ. 2547

สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงมีพระราชเสาวนีย์ ดังนี้

  1. เป็นห่วงพื้นที่ป่าไม้ถูกทำลาย
  2. ให้ผู้หญิงฝึกหัด การทำเครื่องเงิน
  3. ให้ชาวบ้านทำเครื่องเงินกันมาก ๆ เพื่อจะเป็นการเพิ่มรายได้อีกทางหนึ่ง
  4. ทดลองหาพันธุ์ปลา ที่เหมาะสม สามารถเจริญเติบโตได้ดี ในพื้นที่ที่มีสภาพอากาศหนาวเย็นได้ เช่น พันธุ์ปลาจีน
  5. ธนาคารข้าวพระราชทาน จะต้องมีข้าวให้ราษฎรยืมได้ตลอดทั้งปี
  6. เป็นห่วงเรื่องบัตรประจำตัวของราษฎร เพราะเขาก็เป็นคนไทยเหมือนกัน เขาจะลำบากมากเวลาเดินทางหรือสมัครเข้าเรียนในโรงเรียนซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ก็ทรงเป็นห่วงเรื่องนี้ด้วยเหมือนกัน
  7. ให้ปลูกพืชผักสวนครัวตลอดทั้งปี เพื่อเพิ่มรายได้
  8. ใช้ชาวบ้านไปดูสัตว์ต่าง ๆ ที่สวนสัตว์ เพื่อที่จะได้นำมา ทำเครื่องเงินรูปสัตว์ ได้สวยงาม

เสด็จพระราชดำเนินครั้งที่ 4 เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2548

สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงมีพระราชเสาวนีย์ ดังนี้

  1. ทรงสนพระทัยเรื่อง สัตว์ป่าและนก
  2. อยากให้นำเอาปลาเฉาฮื้อมาเลี้ยงเพื่อส่งเสริมเป็นอาหารและช่วยปล่อยปลาในลำห้วยด้วย

เสด็จพระราชดำเนินครั้งที่ 5 เมื่อวันที่ 26 มกราคม พ.ศ. 2549

สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงมีพระราชเสาวนีย์ ดังนี้

  1. ทรงพอพระทัยในผลสัมฤทธิ์ ของการดำเนินงานในบ้านเล็กในป่าใหญ่ตามพระราชดำริ ทั้ง 3 ข้อ คือ ป่าใหญ่ที่ฟื้นฟูขึ้น ผลผลิตการเกษตรพอเพียง และ คุณภาพชีวิตที่ยั่งยืน
  2. ให้ราษฎรรักษาวัฒนธรรมชาวเขาไว้ให้ดี
  3. ให้ราษฎรพัฒนางานศิลปาชีพการทำเครื่องเงิน ที่มีขนาดเล็กให้ใหญ่ขึ้น เพื่อใช้ประโยชน์ได้ดียิ่งขึ้น

ที่ตั้งโครงการ

โครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่ ตามพระราชดำริ บ้านหนองห้า ได้ก่อตั้งขึ้นเมื่อ ปี พ.ศ. 2545 ตามพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ พื้นที่ทั้งหมดประมาณ 40 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 25,000 ไร่ อยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าน้ำเปื่อย ป่าน้ำหย่วน และป่าน้ำลาว อยู่ในลุ่มน้ำหลักคือ ลุ่มน้ำโขง ลุ่มน้ำสาขาคือ ลุ่มน้ำลาว ลุ่มน้ำย่อยได้แก่ ลุ่มน้ำญวน น้ำลาว อยู่ในเขตพื้นที่ลุ่มน้ำชั้น 1A ในพื้นที่รับผิดชอบของหน่วยจัดการต้นน้ำดอยผาหม่น สังกัดศูนย์จัดการต้นน้ำอิง-โขง ส่วนจัดการต้นน้ำ สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 15 กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ในท้องที่ตำบลร่มเย็น อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา ตามแผนที่ทหารมาตราส่วน 1:50,000 ระวาง 5047IV บ้านสองแคว และระวาง 5148III บ้านสันกลาง อยู่ระหว่างเส้นรุ้ง (Latitude) ที่ 19◦ 27’ 13” ถึง 19◦ 30’ 34” และเส้นแวง (Longitude) ที่ 100◦ 30’ 56” ถึง 100◦ 36’ 8” ตะวันออก เป็นพื้นที่ดำเนินการโครงการฯ ประมาณ 200 ไร่

คณะทำงาน

  1. งานด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
    • สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 15 จังหวัดเชียงราย กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธ์พืช กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
  2. งานด้านการดำรงชีวิตของราษฎร
    • สถานีพัฒนาที่ดินพะเยา กรมพัฒนาที่ดิน
    • โครงการชลประทานพะเยา กรมชลประทาน
    • ศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย กรมการข้าว
    • ศูนย์ส่งเสริมการเกษตรที่สูงจังหวัดพะเยา กรมส่งเสริมการเกษตร
    • ศูนย์บริการวิชาการด้านพืชและปัจจัยการผลิตเชียงราย (วาวี) กรมวิชาการเกษตร
    • ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดพะเยา กรมประมง
    • ปศุสัตว์อำเภอเชียงคำ สำนักงานปศุสัตว์จังหวัดพะเยา กรมปศุสัตว์
  3. งานด้านการพัฒนาคุณภาพชีวิตของราษฎร
    • อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา
    • ศูนย์การศึกษานอกระบบและศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา
    • ศูนย์ฝึกและพัฒนาอาชีพราษฎรไทยบริเวณชายแดน จังหวัดเชียงราย
    • สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา
    • กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน กระทรวงพลังงาน
    • ศูนย์ทรัพยากรน้ำบาดาล 6 จังหวัดลำปาง
    • องค์การบริหารส่วนตำบลร่มเย็น อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา
    • องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ลาว อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา
    • ชุดประสานงานการคุ้มครองและป้องกันชุมชน กองพันทหารราบที่ 4 กรมทหารราบที่ 17 กองทัพภาคที่ 3

โครงการที่ดำเนินงาน ภายใต้โครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่